İletişim | Hakkımızda
ANHA

6 yıllık dolaylı aktörler savaşı, artık gerçek aktörler savaşına dönüştü; Suriye Krizi – 3

DOSYA

Federasyon, En Uygun Çözüm Modelidir

ALAN ROJ

HABER MERKEZİ – 6 yıllık Suriye krizi boyunca devam eden savaşlar Suriye’nin adeta baştanbaşa harabeye dönmesine neden oldu. Ancak Suriye genelinde, sadece Demokratik Özerk Yönetim Sistemi’nin ilan edildiği Efrîn, Kobanê ve Cizre kantonlarında huzur ve güven sağlandı. Zaten son olarak da bu özerk yönetimleri bünyesinde barındıran ve krizin en makul çözümü olan Kuzey Suriye Demokratik Federasyon Projesi geliştirildi. Federasyon Projesi, 6 yıllık Suriye krizine çözümü getirecek olan yegâne proje olarak karşımızda durmaktadır.

Dosyanın bu bölümünde, Rojava ve Kuzey Suriye’de yaşayan halklar ve inançlar tarafından da kabul edilen Kuzey Suriye Demokratik Federasyon Projesi’ni değerlendirip önemini gözler önüne sereceğiz. Kuzey Suriye’nin tüm halk bileşenleri bu projenin Suriye halklarının birliğini sağlayacak ve krizi sonlandıracak olan, en makul çözüm yöntemi olduğunu kabul etmiştir. Ayrıca çıkarları doğrultusunda Suriye’deki savaşlardan nemalanan, Suriye topraklarını işgal etmek isteyen uluslararası ve bölgesel güçlerin müdahalesinin de önünü alacak. O halde bu projenin önemi nedir? Taraflar, Suriye dosyası ile bu projeyi nasıl değerlendiriyor?

 Demokratik Federasyon; Projenin İçeriği

Kuzey Suriye halk bileşenleri,17 Mart’ta (ki bugün 1. yıldönümüdür) Rimêlan’da bölge halklarından oluşan 200 delegenin katılımıyla bir toplantı düzenlemiş, toplantıda Demokratik Federasyon Projesi onaylanmış ve Demokratik Kuzey Suriye Federasyonu Kurucu Meclisi oluşturulmuştu. Ardından hazırlanan 85 maddelik Federasyon Toplumsal Sözleşmesi Taslağı, 27 Ocak 2017’de düzenlenen Federasyon Kurucu Meclisi 2. Toplantısı’na sunulmuş ve taslak oy birliğiyle kabul edilmişti.

Toplumsal Sözleşme’nin başlıca maddelerinden birkaç tane örnek verirsek; Kuzey Suriye Federasyonu Suriye’nin bir parçasıdır ve bölgenin tüm yerel dilleri federasyonun resmi dilleri arasındadır. Ortak yaşam ilkesi, demokratik ulus temelinde bölgenin tüm halkları arasında güvence altındadır. Federasyon sisteminde özerk yönetimlerin rolü esastır. Kadınların ve tüm inançların hakları güvence altındadır.

Toplantıda ayrıca Suriye krizinin çözümü için Federasyon Siyasi Belgesi çıkarıldı.

Federasyon Kurucu Meclisi 2. Toplantısı’nda konuşan Meclis Eşbaşkanı Hediye Yusuf, “Suriye, tek renkli milliyetçi bir ülke olarak kalamaz. Şu an bulunduğumuz koşullarda, eski statükoda ısrar edenler Suriye’nin parçalanmasını amaçlayanlardır. Bizim projemiz ise tüm Suriye için geçerli olan projedir.  Gerçek demokrasiye inanan bölge halkları olarak, federasyon sistemini en uygun çözüm rengi olarak görüyoruz.  Demokratik Kuzey Suriye Federasyonu, coğrafik temellere dayanan; fakat merkezi yönetim şekline dayanmayan bir biçimde kurulmuştur.

900 binden fazla göçmen sığınmıştır

Krizin derinleştiği, savaşların şiddetlendiği ve yıkımın Suriye’nin her yerine yayıldığı bir dönemde, demokratik federasyonun çekirdeği olan Rojava Kürdistanı’nda Özerk Yönetim Sistemi sayesinde en güvenli ve en huzurlu bölge olabilmeyi başardı. Halkın özyönetimine dayanan statüyü kurabildi. O nedenle bölge, siviller için en güvenli bölge haline geldi ve böylece Suriye ve Iraklı 900 binden fazla göçmen bu bölgeye sığındı.  Kürtlerin öncülüğünde kurulan sistem tüm bölgeye yayıldı ve Arap, Asuri, Süryani, Ermeni, Çeçen, Çerkez, Türkmen gibi tüm bölge halklarının ilham kaynağı oldu.

Özerkliğe yöneliyorlar

DAIŞ’ten temizlenerek özgürleştirilen bölgelerde yaşayan halklar, bu sistemi kendileri için uygun sistem olarak benimsiyor. Bunun örnekleri de Girê Spî, Hol, Şedadê, Eyn İsa ve Minbic’de görüldü. Buralarda yaşayan halklar ortak yaşamı kabul ediyor ve bu sisteme yöneliyorlar.

Federasyon hakkında görüşler

Birçok taraf Demokratik Federasyonu, Suriye krizinin çözümü olarak görüyor. Bunlardan Arap Camiası Sekreteri Ahmet Ebu El Xeyîz: “Federasyon sistemi, Suriye’yi parçalanmaktan koruyacak en uygun çözümdür. Bu çözüm yıkımların önünü de alacaktır.

Ortadoğu Uzmanlarından Yuri Jinen: “Suriye; Kürt, Alevi, Hristiyan ve Dürzi gibi birçok farklı kesimden oluşuyor.  Bu kesimler genelin %85’ine denk geliyor. O nedenle federasyon sistemi, barışı sağlamanın en iyi çözüm yoludur.”

Demokratik Suriye Meclisi (MSD) ve Suriye muhaliflerinden Riyad Dirar ise demokratik ulusu ‘Kuzey Suriye’nin kardeşlik yolu’ olarak adlandırıyor ve Suriye krizini çözmenin ilk adımı olarak görüyor.

Suriye’nin bağımsız muhaliflerinden Hüsam Eluş ise, “Federasyon yöntemi birliğimizi doğuracaktır ve toplumdaki mevcut krizi ortadan kaldıracaktır” diyor.

Rejim ve ‘muhalefet’ için bu proje tehlikeli

Rejim ve sözde muhalif güçler, federasyon projesini bölgedeki çıkarları için ‘tehlikeli’ olarak görüyor. Her iki taraf da şimdiye kadar herhangi bir çözüm projesi sun(a)madı. Devrimin başlangıcından bu yana sözde muhalif güçlerin denetiminde bulunan bölgeler, nerdeyse yaşamanın imkansız hale geldiği en tehlikeli bölgelere dönüşmüş durumda. Çünkü oralarda sorumlu ve vicdanlı yöneticilik anlayışı çıkmadı ortaya. Rejimin denetiminde olan bölgelerde ise halen Baas rejiminin diktatörlüğü devrede.

Federasyon projesine destekler

Federasyon sistemi hakkındaki tüm olumlu-olumsuz görüşlere rağmen, bu sistem yurtiçinde ve yurtdışında kabul edilmiştir. Ayrıca Federasyon Meclisi diplomatik çalışmalarını aralıksız sürdürmektedir.

Ayrıca 25 Şubat’ta düzenlenen Sosyalist Enternasyonal Kongresi’nde de, MSD’nin sunmuş olduğu federasyon sistemi, 100’ün üzerinde sosyalist parti tarafından kabul görmüştü.

 (ge/cj)

ANHA