İletişim | Hakkımızda
ANHA

Hesekê’nin Güneyinden Bir İzlenim: Şedadê-1

Video

RÛKEN BERÎ – NESRÎN EBDÎ

HABER MERKEZİ – Hesekê’nin güney bölgeleri devrim sürecinde birçok değişim ve dönüşüme şahitlik etti. Yaşanan değişimler halkın yaşamını doğrudan etkiledi. Nihayet bölge 2015 yılında özgürleştirildi.

Bu yazı dizisinde, Hesekê’nin güneyinde akıp giden yaşamı anlatmaya çalışacağız. Öncelikli rotamız Şedadê olacak.

Şedadê Yolunda

Suriye’nin kuzey doğusunda kalan Hesekê’nin güneyine doğru akıp giden yollarda göze çarpan siperler, patlamış arabalar ve elektrik kabloları bölgede yaşanan savaşın boyutunu gözler önüne seriyor.

dosya-sedade-7 dosya-sedade-8

Şedadê yaklaşık 2 yıl DAIŞ’in işgali altında kaldı. DAIŞ, Suriye’deki hilafet ilanını ilk kez buradan yaptı. Aynı zamanda ilk kez buradan Hesekê’ye saldırmaya başladı. Geçen sene 13 yapıdan oluşan Demokratik Suriye Güçleri (QSD), Habur’un gazabı adını verdikleri Şedadê’yi özgürleştime operasyonunu başlattı ve 19 Şubat’ta, 2 bin 400 km genişliğindeki alanı özgürleştirdi. Hesekê kentinden Şedadê kentine doğru uzayan yolda, ne kadar şanslı olursanız olun, çöl fırtınasına yakalanma olasılığınız yüksek. Bunun nedeni de bölgenin coğrafyası.

dosya-sedade-6

Bölgenin coğrafyası genellikle ovalardan oluşuyor. Bu bölgede Habur Deresi kurumadan önce, çoğunlukla pamuk, buğday, arpa gibi bölgenin önemli geçim kaynağı olan tahıllar ekiliyordu. Her ne kadar eskisi kadar verim alınmasa da buğday ve arpa ekimi devam ediyor. Bir taraftan kuraklık, diğer taraftan da savaş, tarımı olumsuz etkiledi.

dosya-sedade-2 dosya-sedade-1

İlk Manzara

50 km’nin ardından kente vardığımızda dikkatimizi çeken ilk manzara, kentteki insanların hal ve hareketleri oldu. Net bir sayı belirtilmemekle beraber kentte yaşayan insanların %50’sinin döndüğü tahmin ediliyor. Büyük bir bölümü ise hala DAIŞ’in işgali altındaki bölgelerde yaşıyor ve evlerine dönmelerine izin verilmiyor.

Şedadê kentinde yaşayan yurttaşların tamamı Begarê, Mehasîn, BoÎmera, Cebûr, Ei-Hêb ve Meamîran arap aşiretlerinden oluşuyor. Kentte biraz dolaştığınızda Suriye, Rusya ve koalisyon güçlerinin bombardımanı sonucu yıkılmış olan fırınlar, belediye binaları ve malikaneler ile karşılaşıyorsunuz.

Kent 13 Şubat 2013’de Cebhet El-Nusra çeteleri tarafından işgal edildikten sonra hava bombardımanına tutuldu. Çeteler kamu ve hizmet binalarını birer üs ve karargah olarak kullandıkları için bu binalar hedef alınıyor ve bir bir yıkılıyordu. Böylece kent alt üst oluyordu.

dosya-sedade-17 dosya-sedade-13

Yaptıkları Her Bir Katliamda Allah û Ekber Diyorlar

Halkın ve özellikle de çoçukların zihninde kalan katliam alanları mevcut kentte. Ehmed adlı, 14 yaşındaki çocuk, bizi görür görmez, bize kafası kesilen insanlara şahitlik ettiği yere götürdü. 13 kişinin kafasının kesildiğine şahitlik eden Ehmed, Salih Rehim adlı, 97 yaşındaki bir kişinin kan izlerinin olduğu bir yeri gösterdi ve; “çeteler, kafasını kestikleri her bir kişiyi 3 gün asılı tutuyorlardı. Ben artık korkmuyordum. Artık herşey normal geliyordu.”

dosya-sedade-16

Çeteler, çarmıha germek için özel bir yer yapmıştı. Kentin özgürleşmesinden bir gün önce sihirbazlık yaptığı suçlamasıyla çarşı merkezinde, 97 yaşındaki Salih Rehim adlı yurttaşın kafasını kestiler.

Yolculukta bize eşlik eden Belediye Eş Başkanı, kentteki çocukların, her bir şeyin kafasının kesildiğini görünce Allah û Ekber diye bağırdıklarını belirtti.  3 yıl okuluna ara vermek zorunda kalan Ehmed, öğretmen olma hayali ile, yeniden açılan okullarda yeniden okmaya başladı. Ehmed şu anda 7. Sınfa gidiyor.

Şedadê’de bir eğitim merkezi açıldı.  Merkezdeki görevliler öncelikle kentteki okul sayımına başladı. Kentte toplam 155 okulun ve 328 öğretmenin bulunduğunu tespit ettiler. Son olarak da bu yıl 10 Ekim’de okulların açılışı gerçekleştirildi.

Kurumların inşası

Şedadê kentinin özgürleştirilip güvenliğinin sağlanmasından sonra toplumsal örgütlenme çalışmaları başlatıldı. Mart ayında yerli halktan oluşan asayiş birimleri kuruldu. DAIŞ tarafından dayısının başı kesilen bir asayiş üyesi şunu söyledi: “Şedadê halkı zulüm gördü, ama şu an adım adım normalleşmeye doğru gidiyor.”

Daha sonra 25 Temmuz’da Şedadê belediyesi kuruldu. Belediyede 8’i kadın toplam 14 gönüllü çalışan bulunuyor. Aynı zamanda 6 birim açıldı.

dosya-sedade-27

DAIŞ çetelerinin barbarlığı ve talanı sonucu belediyenin bütün malzemeleri bozuldu. Sadece bir tane traktörü kalmış olan belediye çöplük dönmüş durumdaydı. Son zamanlarda belediye temizlik çalışmalarını başlattı. Çetelerden kalma yazılar ve diğer kalıntılar bir bir temizleniyor. Kent yeniden doğmuş gibi görünüyor.

dosya-sedade-19

DAIŞ’in hüküm sürdüğü süreçte ailesi ile birlikte kentte bulunan belediyenin ekonomi birimi üyesi Rewde Tiraf şöyle özetliyor durumu : ” Evden çıkamamaya alıştık bir süre sonra ancak dünyamız kararmıştı. Şuan kurumlarda çalışmak istiyorum çünkü kendimi burada görüyorum. “

dosya-sedade-28 dosya-sedade-18

Bölgede hakim kültür olan  aşiret yapılarından kaynaklı bölgedeki bütün aşiretlerden seçilen 15 kişilik bir temsilci heyetin öncülüğünde Kanaat Önderleri Meclisi açıldı. Yerel bir mahkeme görevi de gören bu meclis bugüne kadar bir çok davayı da çözdü. Meclis Başkan Yardımcısı Sewadî Ebdullah ;” Şuanda yaşadığımız sıkıntılardan birisi de çetelerin köylerde bulunan cephelere yönelik saldırılarıdır. Saldırılardan dolayı köylerde yaşayan  halk tedirgin ve bölgeden ayrılmak istiyor. Öncelikle bu sorunu çözmek istiyoruz fakat bizimle bitmiyor iş.  Desteğe ihtiyacımız var. .” diyor.

dosya-sedade-20

Yaşamsal imkanlar kısıtlı

Kentin mahallelerinde süren incelemelerimizde dikkat çeken görüntülerle karşılaştık.  Kentteki dükkanların hemen hemen hepsi açık ancak esnaf çarşı merkezindeki hareketsizlikten ve malzemelerin pahalı oluşundan şikayetçi.

Ketteki suyun tuzlu olması yurttaşları içme suyunu satın almak zorunda bırakıyor.  Bir buz dolabı 2 bin 500 Suriye lirasına satılıyor.  Bu durum yurttaşları biraz daha sıkıntıya sokuyor.

Kentteki bir başka sorun da elektrik sorunu. Daha önce  Dêr El-Zor’dan kente elektrik geliyordu ancak savaş sürecinde Dêr El-Zor ile Şedadê arasındaki kablolar kesildiği için kentte şuan elektrik yok.

dosya-sedade-10 dosya-sedade-11

Aynı zamanda günlük 8 ton iş yapan bir ekmek fırını açıldı. 20 saat çalışan fırında 24 kişi vardıyalı olarak çalışıyor. Vardiya sorumlularından Fedîl El-Cedû şuan için fırınının Şedadê ve köylerine yetebildiğini belirtti.

Kentte şuan için bir tane bile sağlık merkezi bulunmuyor.  Yurttaşlar herhangi bir hastalık durumunda Hesekê’yegitmek zorunda kalıyor.  Halk bu durumdan şikayetçi. Ancak  TEV-DEM tarafından 6 ağustosta  Şedadê için  yardım hamlesini geliştirdi.

(ca)

ANHA