İletişim | Hakkımızda
ANHA

Kadınlar ekonomi alanları yaratmada umut kaynağı

DOSYA

KENDAL ŞÊXO

HABER MERKEZİ – Rojava Devrimi süreci boyunca kadınlar ekonomi alanında da büyük adımlar attı. Hakları elinden alınmış olan kadınlar, toplumsal ekonomi alanındaki etkisini her geçen gün artırıyor. Toplumsal ekonomiyi geliştirme yolunda büyük adımlar atan kadınlar girişimcilerin de umudu haline geldi.DOSYA-A-JIN-LI-SER-KARE-WNI-ABURI ‫(1)‬

Ekonomi ya da iktisat, eski bir kavram olup temel yaşamsal ihtiyaçların karşılanması anlamına geliyor. Etimolojik olarak ise ekonomi sözcüğü; Yunanca ev anlamına gelen “oikia” ve kural anlamına gelen “nomos” köklerinden gelir. Bu nedenle ekonomi “ev yönetimi” anlamında olup en çok kadını ilgilendiren bir konudur.

Toplumlar tarihten günümüze herhangi bir yere yerleşmek istediğinde ekonomi açısından uygun olup olmadığına bakarlardı. Bu çerçevede toplumlar tarım yapabilmek için nehir ve pınarların olduğu sulak alanların yakınlarına yerleşmeyi tercih ederlerdi. O nedenle ilk yerleşimlerin görüldüğü yerler Fırat, Dicle ve Nil nehirlerinin etrafıdır.

O dönemlerde kadın, yaşamın anası olarak adlandırılırdı. Mezopotamya halkları, bereketine ve verimliliğine inandıkları Tanrıça İştar’ı kutsal bir ana olarak görürlerdi. Bu da onun toplum nezdindeki kutsallığını ve ihtiyaçları karşılamadaki rolünü gösteriyor.

Devletin ataerkil zihniyete dayalı iktidarının yaşamda giderek etkili olmasıyla fırsatçılık, kurnazlık, hile ve toplumda tabakalaşma gelişiyor. Bu sistem, bu tarz yaşam dünyamızda halen devam ediyor.DOSYA-A-JIN-LI-SER-KARE-WNI-ABURI ‫(108003841)‬ ‫‬

Ortadoğu halklarının çoğunda kadınların ev ekonomisindeki rolü silikleştirilmişti. Fakat Kürt toplumunda durum bunun tersiydi. Kadınlar Kürt toplumunda belli bir düzeye kadar ev ekonomisindeki rollerini koruyabilmişti. Ancak yine de rolü ev ekonomisiyle sınırlıydı.

Rojava Devrimi ile kadınlar, ekonominin geliştirilmesinde ve toplumu etkileyen ekonomi kararlarının alınmasındaki bütün aşamalarda yerini aldı.

Bu dosyamızda Rojava’yı ekonomik açıdan kalkındıran kadın ekonomisini ele alacağız.

Devrimden önce kadın ekonomisiDOSYA-A-JIN-LI-SER-KARE-WNI-ABURI ‫(108003842)‬ ‫‬

Kuzey Suriye’deki ekonomi durumu; özellikle Kürtlerin yaşadığı bölgelerdeki ekonomi durumu Suriye’nin diğer bölgelerindeki durumla aynıydı. Ülke ekonomisinden elde edilen gelirlerin ve ürünlerin tamamı Baas rejiminin elindeydi.

Kadın hakları konusunda nutuklar veren rejimin tüm söylem ve çağrıları pratiğe geçirilmiyor; sözde kalıyordu. Öte yandan toplum içinde yerleşik olan geleneksel zihniyet, kadınları ev dışında çalışmaktan ve kendi ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak tutuyordu.

21.yüzyılın başlarından itibaren Suriyeli kadınlar ev dışında çalışmaya izin vermeyen yasakları aşabildi. Ancak yine de dışarıya çıkma sınırlı düzeyde kaldı ve buna bağlı olarak toplumsal ekonomiyi yönetme düzeyine ulaşamadı. Ataerkil zihniyete mahkumdu. Kadınların işi dikim yapmak, örgü örmek ve yemek hazırlamak gibi ev işleriyle sınırlıydı.

Devrim sonrası süreçle birlikte kadınların ekonomideki rolünü ve etkinliğini iki ana başlık altında ele alabiliriz.DOSYA-A-JIN-LI-SER-KARE-WNI-ABURI ‫(108003844)‬ ‫‬

Birincisi, kadınlar ekonomi merkezlerine öncülük etti; ikincisi ise özelde kadınların yer aldığı ekonomi projeleri geliştirdi.

Son birkaç yıl içinde kadınlar, ekonomi alanında büyük başarılar elde edebildi ve ekonomiyi ilgilendiren her konuda kararlar alabildi. Komünden tutalım meclise, ekonomi kurumlarından tutalım Demokratik Özerk Yönetim’in ve şu an hazırlığı yapılan Federal Sistemin konseylerine kadar kadınlar çeşitli kurum ve birimlerdeki yerlerini aldı.

Efrîn Kantonu Kadın Konseyi Başkanı Fatima Lekot, bir süre önce ajansımıza yaptığı açıklamada “Kadınlar eskiden beri ekonomi toplumunu yönetiyordu” demişti.

Toplumsal ekonominin pratiğe geçirilmesinde, geliştirilen projelerin alt yapısındaki eksiklikten kaynaklı, giderek kapitalizme doğu kaydığı çokça söylenir.

Qamişlo’da bulunan Cizre Kantonu Kadın Ekonomisi Merkezi’nin temsilcilerinden Huriye Şemdin, yürüttükleri çalışmalara ilişkin şöyle konuştu: “15-16 Haziran tarihleri arasında gerçekleştirilecek olan Kadın Ekonomi Konferansı’nda ağırlıklı olarak kadınlarda ekonomi bilimi konusu işlenecek ve bu konuyla alakalı akademilerin açılması kararı alınacak.”DOSYA-A-JIN-LI-SER-KARE-WNI-ABURI ‫(108003845)‬ ‫‬

Ekonomi kurumlarında kadın ordulaşması

Kadınların Rojava Devrimi’ndeki başarısıyla alakalı ikinci konu ise, kadınların kendi projelerini geliştirmesi.

Öncelikli olarak her tarafta kooperatifler oluşturuldu.

En büyük kooperatif Dirbêsiyê’nin Qesirkê Köyü’nde bulunuyor ve Kadın Ekonomi Merkezi’nin verilerine göre 2 bin kadın kooperatif çalışmalarında yer alıyor.

Kooperatif; tarım, ticaret ve hizmet gibi çeşitli alanlardan oluşuyor. Yine de kadınlar yeni alanlar da yaratmaya çalışıyor.

Konuya ilişkin olarak Huriye Şemdin şunları belirtiyor: “Cizre Kantonu kadınları, ticaret alanındaki fırsatçılığa son vermek için toplumsal ihtiyaçların sağlıklı bir şekilde karşılanması amacıyla kooperatiflere yöneliyor.”DOSYA-A-JIN-LI-SER-KARE-WNI-ABURI ‫(1)‬ ‫‬

Kadın Ekonomi Merkezi’nin raporlarına göre; Dêrik ve Amudê’de kadınlara özel iki pazar açılacak ve kadınlar kendi emekleriyle ortaya çıkardığı ürünleri bu iki pazarda satışa sunabilecek.

Huriye Şemdin son olarak şunları ifade etti: “Ekonomi örgütleri içinde bir kadın ordusu oluşmuş durumda. 400 kadın konferansa katılacak. Ekonomilerini daha da geliştireceklerini ve tüm kesimlerden kadınları ekonomi çalışmalarına katacaklarını umuyoruz.”

(ge/cj)

ANHA