İletişim | Hakkımızda
ANHA

PANORAMA-8

Kuzey Suriye ekonomi karnesi

TÎRAST CÛDÎ

EFRÎN – Kuzey Suriye halklarının, Suriye’de geliştirdikleri çözüm projesi ile askeri, diplomatik ve siyasi alanların yanı sıra ekonomide de topluma dayalı komünal bir ekonomi modeli hayata geçirildi. Kooperatiflerden kadın ekonomisine birçok proje geliştirilerek, halklar için istihdam sağlandı. Elinde bulundurduğu ekonomi potansiyeli ile Suriye ekonomisinin yüzde 60’ını barındıran Kuzey Suriye Federasyon, geliştirdiği ekonomik gelişmelerle de ön plana çıkıyor.

Suriye’de bölgesel ve küresel güçlerin ön gördüğü sistem itibariyle üçüncü bir yol şeklinde gelişen federasyon projesi, siyasi ve askeri alanların yanı sıra ekonomi alanında da 2017 yılına damgasını vurdu. Savunma ve yönetim alanında giderek güçlenen ve yıla damgasını vuran Kuzey Suriye bölgesi, geliştirdiği ekolojik ve komünal temelli ekonomik sistemiyle de dikkatleri üzerine çekerken, demokratik bir ekonomik sistemin oluşumunda da önemli adımlar atmış oldu.

Komünlerin oluşturulması kanton ve bölgelerde olumlu bir etki yaratırken, yıl içinde birçok meslek alanı oluşturuldu. Bununla birlikte birçok ekonomik proje de hayata geçirilirken, yeni sistem ile kadınların ekonomiye katılım oranında ciddi bir artış gözlendi.

Kuzey Suriye alanı zengin yeraltı kaynaklarına sahip bir bölge. Yıl içerisinde DAİŞ çetelerine büyük darbe vurarak, neredeyse bölgenin tamamından temizleyen QSD güçlerin, bölgenin ekonomik gelişimine de bu şekilde büyük alan açmış oldu.

19 Temmuz 2012’de yaşanan devrimsel süreçle birlikte günümüze kadar QSD’nin kontrol altına aldığı topraklar Suriye’nin yaşam damarı olarak nitelendiriliyor. Kuzey Suriye bölgesinin yüzde 35’lik alanında üretilen değişik tarım ürünleri bölge ekonomisinde önemli bir yere sahip. Mevcut durumda QSD ve YPG güçlerinin denetiminde bulunan alanda üretimi yapılan ürünlerin Suriye’nin yıllık ekonomik geliri içindeki payı yüzde 60 civarında. Bu alanlarda buğday, arpa ve pamuk üretimi en fazla üretimi yapılan ürünler olarak öne çıkıyor.

Efrîn Kantonu

2017 yılı içinde komünal ekonominin geliştirilmesi için Efrin ve ilçelerinde birçok kooperatif oluşturuldu. Bunların en önemlisi kadınlar tarafından oluşturulanlar olurken, kooperatiflere en fazla rağbet gösterilen yerler olarak da Efrin merkez ve Cindirêsê İlçesi oldu.

Büyük bir ilginin olduğu çalışmalarda komünler ise halkın ihtiyaçlarını karşılamak için önemli rol üstlendi. Cindirêsê İlçesi’nde 12 komünün çalışmaları sonucunda ilçe halkının elektrik sorunu tamamen çözüldü.

Efrin Kantonu Ekonomi Merkezi, birçok tarımsal ve mesleki projenin geliştirilmesi noktasında büyük çalışmalar yürüttü.  Hayvancılık ve tarım faaliyetlerinin güçlendirildiği Efrin’de komünal ekonominin meyveleri yıl içinde alınırken, oluşturulan sistem diğer bölgelere de örnek teşkil etti.

Halep’te ise kadınlar Şêxmeqsûd Mahallesi’nde kadına dayalı özerk ekonominin geliştirilmesi noktasında adımlar atarken, TEV-DEM de mahallede ekonomi merkezi kurumunu açtı.

Cizre Kantonu

Cizre Kantonunda da ekonomi anlamında oldukça dikkat çekici gelişmeler yaşandı. Kadınların seferberlik ruhu ile geliştirdiği projeler toplumun tüm kesimlerinde yankı uyandırdı. Kadın Çalışma Merkezi açılarak, bu kapsamda onlarca projeye imza atıldı.

Girkê Legê’de Kuzey Suriye Ekonomi Merkezi’nin ziraat alanında yaptığı çalışmalar kapsamında 2017 yılı içinde tarımsal üretim için 51 plastik ev yapıldı. Bu plastik evlerde sebze ve meyve üretimine ağrılık verildi.

Hesekê’de ise Ticaret ve Meslek Odası ilk kez bir bulgur fabrikası açtı. Fabrikanın gündelik bulgur üretimi ise 20 tonu buluyor.

Derik’te ise ekonomi merkezine bağlı Cudî Şirketince 8 hektarlık arazi tarıma açıldı. Ekilen sebzelerin meyveleri alınırken, ürünler kent pazarlarındaki yerini de aldı.

Yine Girkê Legê’de içme suyu doldurma fabrikası açılırken, Tirbespiyê’nin Mizgeft Köyü’nde süt ürünleri kooperatifi açıldı.

Hesekê’de Cizre Ekonomi Konseyi’ne bağlı olan Tarım Komitesi’nce hayvan çiftlikleri açıldı. Komite üyeleri 2100 dönümlük arazide de sebze ve meyve ağaçları dikti.

Kobanê Kantonu

Kobane Kantonu’nda 2017 yılında 700’den fazla ailenin katılımıyla 250 dönümlük arazide 35 tarım kooperatifi kuruldu. Kooperatif kurulmaya devam edilirken, sayılarının iki kata çıkarılacağı belirtiliyor.

Ekonomi Konseyi, hayvancılığın geliştirilmesi için büyük baş hayvan çiftlikleri ve tavuk çiftlikleri oluşturdu.

Kobane Kadın Konseyi de sadece kadınların çalıştığı bir gıda kooperatifi kurdu.

Reqa ve Tebqa bölgeleri

Reqa ve Tebqa bölgesi zengin yeraltı kaynakları ile tanınırken, bölge halkının büyük bir çoğunluğu tarımsal üretime ağırlık veriyor. Bu bölgede tarımcılığın öne çıkmasında Fırat Nehri’nin sulamaya olanak sağlaması önemli bir etken olarak öne çıkıyor.

Ortadoğu’nun ikinci, Suriye’nin ise en büyük barajı konumunda olan Fırat Barajı tarımsal faaliyetlerin gelişmesine ayrıca önem arz ediyor. Fırat Barajı tarımcılığın gelişiminde etkili olduğu kadar, bölgenin elektrik ihtiyacını karşılanmasında da önemli rol oynuyor.

Reqa bölgesinde tarım ve hayvancılık önemli ekonomik faaliyet olarak öne çıkarken, 2017 yılı tarım faaliyetlerinde pamuk üretiminin fazlalığı dikkat çekti.

Tebqa’nın DAİŞ’ten kurtarılması ile bölgede istihdam sağlanmaya başlanırken, yeni geliştirilen mesleklerin yanı sıra unutulmaya yüz tutulan mesleklere de kendini yeniden var etmek için önemli bir alan açıldı. Birçok küçük işletme desteklenerek, üretim için teşvik edildi. Bu kapsamda 27 meslek dalı desteklenerek, kalifiye eleman yetiştirilmesi noktasında çalışmalar yürütüldü. Tebqa’da ekonomi bakanlığı kurularak, bölgenin genelinde seferberlik ilan edildi.

Oluşturulan ekonomi sistemi, Suriye’nin tamamı için yeni bir ekonomi modeli olarak, görülüyor. Ülke ekonomisinin yüzde 60’ını karşılayan Kuzey Suriye bölgesi, diğer bölgeleri de etkilerken, sadece iç değil dışa dönük de ekonomik faaliyetlerde bulunuyor. Savaş içinde toplumsal bir ekonomi modelinin hayata geçirilmesi büyük bir kazanım olarak görülüyor.

ANHA