İletişim | Hakkımızda
ANHA

Kuzey Suriye Federasyonu merkezi hükümetle nasıl ilişkilenecek?

2

HABER MERKEZİ  – Kuzey Suriye Federasyonu Kurucu Meclisi Eşbaşkanı Hediye Yûsif, Kuzey Suriye Federasyonu ile Şam Merkezi Yönetimi arasındaki olası ilişkilerin nasıl sağlanacağına dair değerlendirmelerde bulundu.

Hediye Yûsif, Kuzey Suriye Federalizmi çalışmaları ve federasyon projesinin Suriye için önemine ilişkin ANHA’ya konuştu. Hediye Yûsif, Suriye’deki Kürt sorununun çözümü sadece kültürel haklarla çözülebilecek bir sorun olmadığını ve federasyon projesinin Suriye’deki krizden çözüm için en uygun proje olduğunun görüleceğini belirtti.

Hediye Yûsif’la gerçekleştirilen röportajın ikinci bölümünü yayınlıyoruz.

*Şam Merkezi Yönetimi ve Kuzey  Suriye Fedarasyonu arasındaki ilişki nasıl olacak?

Kuzey  Suriye Fedarasyonu projesi, ırkçı, muhafazakar ve merkezi  bir çözüm değil. Toplumsal Sözleşme’de de belirtilmişti; Kuzey  Suriye Fedarasyonu’nu, Suriye Federasyonu’nun bir parçası olarak tanımladık. Tabiki sistem inşası belirli bir merhaleye geldikten sonra Şam Merkezi Yönetimi ile ilişkilerimiz olacak. Bu ilişkilenme, Suriye Federasyonu’nu çatısı altındaki diğer bölgelerde de geçerli.

Bu ilişkilenmenin ilkeleri, ilerleyen süreçte gerçekleştirebilecek müzakerelerde konuşulup netleştirilebilir.

Şam Merkezi Yönetimi’nin federal bölgelerin özgünlüklerine saygı göstermesi gerekiyor. Şam Merkezi Yönetimi’nin yasama kararlarını Halkların Demokratik Meclisi ve Federalizm Yerleşik Meclisi ile ilişkilenerek çıkarmalı. Bu husus ekonomi, dış ilişkiler ve savunma gibi tüm konularda geçerl olmalı.

Ekonomi konusunda, Kuzey Suriye Federasyonu’nun ekonomisi, Suriye Fedarasyonu’nu ulusal hazinesinden eşit ve adil bir şekilde pay almalı. Kuzey Suriye Federasyonu’nun kendi ekonomisini karşılamaya başladığında yani belli bir yeterliliğe ulaştığında bu konu tekrar görüşülebilir. Ekonomi konusu da federal bölgelerin özgünlüklerine göre değerlendirilebilir.

Şam Merkezi Yönetimi, Kuzey Suriye Federasyonu ile ekonomi hususunda bir anlaşma yapabilir. Ya da Halkların Demokratik Meclisi veya ilgili konseyler, meclisler aracılığı ile birlikte çalışma yürütebilir.

Şam Merkezi Yönetimi, bölge federasyonunun siyasi yönetiminden habersiz herhangi bir yasanın bu bölgelerde uygulanmasını farz kılamaz.

*Savunma konusunda, Kuzey Suriye Federasyonu savunma güçleri ile Suriye Ulusal Ordusu ile ilişkileri ne düzeyde olacak?

Kuzey Suriye Federasyonu’nun  bir ortak ulusal ordu gibi stratejik bir savunma sistemi olacak. Bu güç hem Kuzey Suriye topraklarının güvenliğini hem de gerekli durumlarda Suriye topraklarının güvenliğini sağlayacaktır.

Sonrasında bölgelerin özgünlüklerine göre savunma sistemi gözden geçirilebilir.

Mevcut durumda Demokratik Suriye Güçleri (QSD), bu Suriye Ulusal Ordusu’nun zemini gibidir. Suriye’nin tüm parçalarında Reqaa,Dêra Zor, ve Halep’te terörist güçlere karşı soluksuz mücadele yürütmektedir.

Özsavunma askerliğinin de yine yasal bir şekilde yürürlükte olması gerekli. Kuzey Suriye Federasyonu çatısı altında özsavunma askerliği görevini yerine getiren yurttaşlar,  Suriye Federasyonu’nun diğer bölgelerinde bir kez daha özsavunma askerliği yapmak zorunda olmayacaktır.

*Kuzey Suriye Federasyonu Dışişleri Konseyi’nin Şam ile nasıl ilişkiler geliştirebilecek?

Kuzey Suriye Dışişleri Konseyi’nin, Suriye Anayasası’na aykırı olmamak kaydıyla dışarıyla ilişkiler geliştirme ve anlaşmalar yapma hakkı vardır. Kendi federatif sistemi çerçevesinde olmalı ve yapılacak anlaşmalar, görüşmeler Suriye geneli üzerinde bir tehdit oluşturmamalı tabi ki. Bu şekilde dışarıyla irtibat halinde olabilir. Görüşmeler yapabilir, anlaşmalara varabilir. Bu hakkı var; fakat aynı şekilde Suriye Dışişleri Bakanlığı da, Kuzey Suriye Federasyonu’ndaki ya da diğer federasyonlardaki halk bileşenleri çıkarlarına ters düşecek siyasi herhangi bir anlaşmaya varamaz. Örneğin, Türkiye ile yapılmış olan Adana Anlaşması. Bu tür genel konulara, gelecekte Suriye Anayasası’nda yer verilecektir. Bu maddeler tüm ayrıntılarıyla ortak ve eşit bir şekilde anayasa içerisinde barındırılmalıdır.

Federatif sistem, tüm Kuzey Suriye halk bileşenlerinin bir projesidir ve mevcut krizin çözümü içindir. Bu projeyi Suriye’nin her tarafına yaymak ve uygulamak için bizler, tüm kesimlerle görüşme yapmaya hazırız. Çünkü federatif sistem Suriye krizinin çözümü için hazırlanmış en uygun projedir.

* Rusya, geçtiğimiz son günlerde hazırlamış olduğu bir Suriye Anayasası Taslağı sundu ve içerisinde federal sisteme değinmedi. Bu konudaki tutumunuz nedir?

Biz kendi tarafımızdan Suriye krizini çözmeye yönelik hazırlamış olduğumuz projemizi kamuoyuna açıkladık.Bizler projemizi uygulamak ve haklarımızı almak için Suriye krizinin çözümü beklemeyeceğiz. Federasyon projesi, Kuzey Suriye halk bileşenlerinin iradesini temsil ediyor. Öyle tahmin ediyorum ki, bu proje dışında hiçbir proje Suriye krizi için çözüm olmayacak.

Kürt sorunu ve davası, Suriye bir kültür sorunu ya da davası değil; biz kadim tarihi olan bir milletiz, uygarlığa ve derin tarihi kültüre sahip ulusuz. O nedenle Rusya’nın sunduğu anayasa taslağına göre, kültürel sorunlar ve yerel yönetim hakları sorunu kesinlikle çözüme kavuşmuyor. Bizler Suriye ulusal gücüyüz. Bölgelerimizi özgürleştirmiş ve federasyon sistemimizi kurmuş durumdayız. Bu bizim en doğal hakkımızdır.

Rusya’nın hazırlamış olduğu taslak, bazı olumlu maddeler içeriyor. Suriye devletinin adından ırkçı kavramın kaldırılması gibi. Ayrıca cumhurbaşkanının yetki sınırı, bölgelerin görevi ve yetkileri, halk kooperatifleri, dil ve kültür konuları gibi başka konular. Bu taslak federasyon projesinin dillendirilmesi ile dil ve kültürel hakların tanınması yolunda yeni görüşmelerin başlangıç temelini oluşturabilir. Bizim projemiz ise siyasi ve idari (yönetimsel) olarak Suriye’nin merkezileşmesini önlüyor, reddediyor.

* Geliştirdiğiniz federal sistem projesinin, dünyada uygulanan bir örneği var mı?

Demokratik Kuzey Suriye Federasyon Sistemi, Dünya’daki hiçbir örnekle aynı değildir, karşılaştıramayız. Bizler; dünyanın diğer örneklerinin nerdeyse tamamını inceledik ve ardından bölgemizin farklı sosyolojik gerçekliklerine göre, farklı renklerine göre bir sistem, bir proje geliştirdik. İsviçre’deki bölünmüş yönetim sistemine biraz benzese de içerik ve değer bakımından hiçbir ülkenin sistemi ile benzer değil. Çünkü bizler, Demokratik Kuzey Suriye Federasyonu Projesi’ni ve Sistemi’ni demokratik-ulus temelinde oluşturduk.

(u/ge)

ANHA