İletişim | Hakkımızda
ANHA

Ortadoğu’yu yeniden dizayn etme savaşları-1

Panaroma

2015’te dünyada neler oldu?

CÎHAD ROJ

HABER MERKEZİ – 2015 yılında dünye genelinde tarihte dönüm noktası olarak adlandırılacak bir çok gelişme yaşandı. Yaşanan iç savaşlar ,değişen siyasi dengelerle beraber gündemde  Suriye, Irak ve Yemen gibi ülkeler sıkça yer aldı.

2015 yılında yaşanan hızlı  değişimler arasında  Suriye’deki krize çare bulmak amacıyla yapılan toplantı ve konferansalar  ve Suriyeli göçmen sorunu çok tartışılan konular oldu.

ANHA’nın  2015 yılında dünya genelinde yaşanan gelişmeler için hazırladıkları dosyayı paylaşıyoruz.

Ocak 2015

Ocak ayında Charlie Hebdo Karikatür Dergisi’ne yapılan saldırılar sonucu 12 kişi yaşamını  yitirdi ve çok sayıda kişi yaşamını yitirdi.  Füze ve kalaşnikovlarla gerçekleştirdiği saldırıyı Fransa Devlet başkanı Fransuva Holande tarafından  terör saldırısı olarak değerlendirdi.

4 Ocak tarihinde Çek arkeologlar  Mısır’da  3. Xantekawsê ait bir mezar bulundu. Mısır Turizm Bakanı Memdûh El-Dumyatî, Xantekawsê hangi tarihte yaşadığına ilişkin kesin bir şey söyleyemek için daha fazla araştırma yapılmasına ihtiyaç olduğunu belirtti.

8 Ocak’ta Mîtrebagla Sîrîsena 7. Sirîlanka  devlet başkanı olarak seçildi.

14 Ocak’ta İtalya devlet başkanı Giorgio Napolitano, parlamentoya istifasını sundu.

23 Ocak’ta Yemen devlet başkanı Ebdrebo El-Hadî, Yemen’de yaşanan kriz ve Husilerler yapılan anlaşmanın bozulmasında dolayı istifa etti.

23 Ocak’ta Suudi Arabistan resmi devlet televizyonu  Suudi Arabistan kralı  Abdullah’ın öldüğü ve yerine emiri Selman Bin Ebdilezîz kral olarak seçildi.

26 Ocak’ta Kobani YPG/YPJ savaşçılarınca DAIŞ çetelerinden temizlenerek özgürleştirdi.

Şubat 2015

3 Şubat Ürdün’lü pilot Mûaz El-Kesabê’ninde  aralarında bulunduğu 3 kişinin yakıldığı görüntüleri paylaşan DAIŞ çeteleri ardından Ürdün hükümeti Sacîde El-Rîşawî ve  Ziyad El-Kerbûlî’nin idam edildiğini duyurdu.

5 Şubat’ta Tunus hükümeti başkanı  Hebîb El-Seyd  166 oyla güven sağladı.

6 Şubat’ta Rusya DAIŞ çetelerine mücadele için  Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne proje sundu. Projeye göre çetelerin petrol  satışına ambargo uygulanmasını talep edildi.

Almanya başkanı Angela Merkel DAIŞ çetelerinin Irak ve Suriye’ye geçişinde baş rolü Türk devletinin oynadığını açıkladı.

7 Şubat Cezayir  başkanı Asya Cebar  78 yaşında Paris’te yaşamını yitirdi.

15 Şubat’ta DAIŞ çeteleri Mısır’da 21 Libyalının kafasını kesti.

27 Şubat’ta  Amerika İstihbarat Dairesi başkanı James Clapper , DAIŞ  çeteleri ile Türkiye arasında işbirliği olduğunu duyurdu.

28 Şubat’ta İmralı heyeti ve Türk başbakanı yardımcısı Yalçın Akdoğan arasında barış görüşmeleri yapıldığına dair ortak açıklama yapıldı.

Mart 2015

5 Mart’ta Güney Kore Amerika Büyükelçisi Mark Lîppert’e saldırı düzenlendi.

17 Mart milyonlarca İsrail’li parlemento  seçimlerinde oy kullandı.

18 Mart’ta Tunus’taki Bardo Müzesi islami çete grupları tarafından saldırı gerçekleştirdi. Saldırılarda 22 kişi öldü.

19 Mart’ta 40 Amerikan parlamentosu üyesi Amerika devlet başkanı Barack Obama’nın 1915 Ermeni  katliamını tanımasını istedi.

24 Mart’ta Almanya’ya ait  148 yolcu taşıyan uçak kaçırılarak Fransa’nın güneyinde düşmesi sonucu yolcu ve mürettebatının tümü yaşamını yitirdi.

25 Mart’ta Suudi koalisyonu ilan edilerek Husilere karşı hava saldırılarının startı verildi.

Nisan 2015

1 Nisan’da Filistin Uluslararası Mahkeme üyeliği 100 devlet tarafından resmi olarak tanındı.

3 Nisan’da İran’daki nükleer silah üretimine dair Lozan’da yapılan toplantıda bir anlaşma imzalanarak İran’ın nükleer silah üretimine dair  öngörülen cezalar kaldırıldı.

11 Nisan’da Mısır Mahkemeleri  Rabêh El-Edewiyê Camiisi’ne karşı 2013 yılında gerçekleştirilen ve 8 Mısır güvenlik görevlisinin öldüğü saldırılardan dolayı Müslüman Kardeşler üyelerini tutukladı.

13 Nisan’da Sudanlılar devlet başkanı ve parlamenter seçimi için sandık başına gitti.

16 Nisan’da Türk devleti Danimarka’nın Kopengah kentinde Ermeni soykırımı için dikilecek anıta karşı çıktı.

17 Nisan’da Irak’ın Selahattin kenti valisi yardımıcısı Sedam Hisên Izzet Îbrahîm El-Dorî  öldürüldü.

22 Nisan’da Arap koalisyonu Yemen’de diyalog döneminin başlatıldığını duyurdu.

23 Nisan’da Rusya 1915 Ermeni katliamını tanıyan bir mesaj yayımladı.

25 Nisan’da Nepal’de 7.9 büyüklüğünde deprem meydana geldi.

Mayıs 2015

5 Mayıs’ta Uluslararası Af Örgütü, Baas rejimi ve sözde muhalif güçlerin Suriye’de sivilleri katlettiğini onayladı.

19 Nisan’da 2008 yılında İran rejimi tarafından tutuklanan PJAK üyesi Zeyneb Celaliyan için gösteri düzenledi.

24 Mayıs’ta Nobel ödüllü Amerikalı aydın  John Forbes Nash  86 yaşında trafik kazasında yaşamını yitirdi.

25 Mayıs’ta Uluslararası Af Örgütü, Hamas’ın savaş suçu işlediğini  kabul etti.

Haziran 2015

7 Haziran’da HDP yüzde onluk seçim barajını aşarak 80 millet vekiliyle meclisteki yerini aldı. Erdoğan ve AKP’nin HDP’nin başarısı karşısında aldığı yenilgi  sonucu, AKP iktidardan düştü.

16 Haziran’da Yemen’de Husiler ile devlet yetkilileri arasında İşviçre’nin Oslo kentinde görüşmeler başladı. Görüşmeler sırasında yemende çatışmalar devam etti.

17 Haziran’da eski Türkiye cumhurbaşkanı Süleyman Demirel 90 yaşında öldü.

18 Haziran’da BM’nin hazırlamış olduğu bir raporda iktidar savaşları nedeniyle ülkesini terk 60 milyonu geçtiği belirtildi. Raporda Suriye’deki iç savaş nedeniyle 3.9 milyon kişinin ülkeyi terk ettiği, 7.6 milyon kişinin ülke içerisinde farklı yerlere göç ettiğine yer verildi.

23 Haziran’da aratan sıcaklıklar yüzünden Pakistan’da 692 kişi hayatını kaybetti.

Temmuz 2015

3 Temmuz’da BM İnsan Hakları Meclisi İsrail’in Gazze’ye dönük 2014 yılının yaz ayına kadar süren saldırılarına ilişkin bir rapor yayınladı. Raporda Gazze’ye saldırıların cezalandırılması istendi.

14 Temmuz’da ABD ve İran nükleer enerji konusunda anlaştıklarını duyurdu.

Temmuz ayının sonlarından Afganistanlı yetkililer Taliban liderlerinden Molla Umer’in Nisan 2013’te Parkistan’ın Karatçî kentinde öldüğünü duyurdu.

Ağustos 2015

11 Ağustos’ta Irak parlamentosunda  reform paketi meclisten geçti.

12 Ağustos’ta Filistin Hamas Hareketi’ne bağlı İzzetin El-Qessam tugayları İsaril’e ait bir keşif uçağını ele geçirdiklerini duyurdu.

18 Ağustos’ta yüzbinlerce Brezilyalı Rio de Janeiro’da büyük bir eylem düzenleyerek üleke başkanı Dalîma Rosêf ‘yi istifaya çağırdı.

19 Ağustos’ta BM, Suriye’de Palmyra antik kentinin bakımından sorumlu arkeolog Halid Esad’in DAIŞ çeteleri tarafından öldürülmesini kınadı.

20 Ağustos Yunanistan başbakanı Alexis Tsipras istifasını sundu.  Erken seçim yapılması için çağrıda bulundu.

Lübnan da hükümete karşı ‘Kokunuz çıktı’ eylemleri başladı.

Eylül 2015

3 Eylül’de Guatemala devlet başkanı Otto Pérez Molina  istifa etti.

8 eylül’de İngiltere Suriye’de bulunan DAIŞ çetelerinin üssüne ilk hava saldırısını düzenledi.

11 Eylül’de BM binasının önünde Filistin bayrağı dalgalanmaya başladı.

22 Eylülde Badat ABD büyükelçiliğinden yapılan açıklamada Heyder El-Ebadî’ye yönelik suikast girişiminde bulunan 2 subayın yakalandığını duyurdu.

28 Eylül Katalonya özerk bölgesinde meclis seçimleri yapıldı. Seçimlerde “birlikte evet demek için” bağımsızlık istiyoruz koalisyonu başarılı oldu.

Ruya 30 Eylül’de Suriye’ye yönelik hava saldırıları düzenledi. Birçok çete üssünü bombnaladı.

Ekim 2015

Bahreynli yetkililer 1ekimde İran büyükelçiliğini Bahreyn’den çıkardı. 72 saat içerisinde İran için çalışan herkesin Bahreyn’i terk etmesi istedi.

11 Ekim’de İsrail savaş uçakları Gazze’de birçok bölgeyi bombaladı. Bombardıman sonucunda birçok sivil yaşamını yitirdi.

13 Ekim’de Gazze hükümeti İsrail ve Gazze arasındaki sınır bölgesini girişe yasak bölge olarak ilan etti.

14 Ekim ‘de ABD Dışişleri bakanı Ashton Carter, ABD ve Rus komutanları Suriye’deki savaşa yönelik görüşme gerçekleştirdi.

Türkiye’deki Alman Patriot Hava Savunma Birliğindeki füze rampaları geri çekildi.

23 Ekim’de Rusya ve Ürdün Suriye’de ortak askeri operasyonlar düzenlemeye yönelik anlaştı.

28 Ekim’de Nepal tarihinde ilk kez bir kadın başbakan olarak seçildi.

29 Ekim’de AB DAIŞ çetelerine karşı Irak’ta bir istihbarat merkezinin açılması kararlaştırıldı.

ABD başbakanı Barak Obama 30 Ekim’de Suriye’de DAIŞ çetelerine karşı bir güç oluşturmak üzere bölgeye eğitim amaçlı bir grup asker göndereceğini açıkladı.

Ekim ayının sonunda bir Rus yolcu uçağı Mısır’ın Sina bölgesinde düşürüldü. Düşürülen yolcu uçağında bulunan 224 kişi yaşamını yitirdi. DAIŞ çetesi Rus yolcu uçağının düşürülmesini üstlendi.

Kasım 2015

1 Kasım’da Türkiye ve Bakurê Kürdistan’da parlamento seçimleri tekrarlandı. HDP seçim barajını aşrak yeniden parlamentoya girdi. AKP bir kasımında seçimlerde yaptığı hileler sonucu yeniden iktidara gelirken, muhalefete ve halka yönelik saldırılarını arttırdı.

10 Kasım’da Ankara barış mitingi AKP/erdoğan’ın desteklediği DAIŞ çeteleri tarafından hedef alınarak intihar saldırısı düzenlendi. Yüzün üzerinde kişi şehit edildi. Şehit edilenler tarihe barış şehidi olarak geçtiler.

3 Ağustos’ta DAIŞ çeteleri tarafından işgal edilen Şengal 13 Kasım 2015’te HPG YBŞ güçleri tarafından özgürleştirildi.

13 kasım’da Paris’te 6 farklı yerde eş zamanlı saldırılar gerçekleşti. eş zamanlı saldırılar sonucunda 150 sivil yaşamını yitirirken, 200 üzerinde kişi yaralandı. DAIŞ çetesi Paris katliamını üstlendi.

14 Kasım’da Suriye’deki krizin aşılması için 20 ülkeden yetkililerin katılımıyla Viyana’da toplantı düzenlendi.

20 Kasım’da el-Kaideye bağlı “El-Morabîton” yapı Mali’nin Bamako kentinde birçok sivili rehin aldı. Burada devlet gücünün olaya müdahale etmesiyle çıkan çatışmalarda 27 kişi öldü.

21 Kasım’da Belçika’nın başkenti Brüksel’de terör saldırısı dolayısıyla olağanüstü hal ilan edildi.

24 Kasım’da Türk devletin Türkiye-Suriye sınırı arasında Suriye topraklarında Su-24 tipi Rus savaş uçağını düşürdü. Rusya Türk devletinin uçaklarını düşürmesi dolayısıyla Türkiye’ye yaptırım kararı aldı. DAIŞ çeteleri ile olan bağlantılarını  petrol ticaretini deşifre etti Erdoğan’ın ailesinin de çetelerle petrol ticareti arasında yer aldığını belirtti.

Aralık 2015

1 Aralık’ta Lübnan hükümeti ve El-Nusra çetesi arasında Türk devleti ve Katarın aracı olmasıyla esir takası yapıldı.

4 Aralık’ta Türk işgal ordusu 2 binden fazla asker ve 20’nin üzerinde tankla Musul’un Başiqa bölgesine geçti.

5 Aralık’ta Mısır’da seçim yapıldı.

6 Aralık’ta Fransa’da bölge seçimleri yapıldı.

8-9 Aralık’ta Suriye’nin tüm oluşumlarının katıldığı Suriye muhalefeti Rojava’nın Derik kentinde bir araya gelerek Demokratik Suriye Kongresini gerçekleştirdi. Kongre sonucunda 42 kişinden oluşan eş başkanlık sistemiyle yönetilecek Demokratik Suriye Meclisi (MSD)  oluşturuldu.

9 Aralık’ta ağırlıkta çetelerin katıldığı sözde Suriye  muhalefeti toplantısı Riyad’ta düzenlendi.

12 Aralık’ta İklim Zirvesi Fransa’nın başkenti Paris’te düzenlendi. 195 devlet  küresel ısınmaya karşı bir anlaşma imzaladı.

Aynı gün içerisinde Suudi Arabistan’da yerel seçimler yapıldı. bu seçimlerde Suudi kadınlarının ilk kez katılmasının yanı sıra seçim sonuçlarında kadınlar 20 sandalye oturmaya hak kazandı.

13 Aralık’ta Gambiya Devlet Başkanı Yahya Jammeh ülkenin resmi dininin İslam olduğunu açıkladı.

15 Aralık’ta Suudilerinin öncülüğünü çektiği ve teröre destek veren ülkelerin başında gelen başta Türkiye ve 32 ülke de içinde yer aldığı “İslam İttifakı” adlı koalisyon kuruldu.

15  Aralık’ta Erdoğan’ın yargılanması için Türkiye’deki parlamenterler imza topladı.

15 Aralık’ta BM öncülüğünde Yemen’de  savaşan taraflar ar asında İsviçre’de  görüşmeler başlatıldı.

16 Aralık’ta Rusya Dışişleri bakanı yardımcısı Alexei Meshkov Rusya’nın Suriye’nin geleceği doğrultusunda Kürtlerin de görüşmelerdeki yerini alması gerektiğini açıkladı.

23 Aralık akşamı Demokratik Suriye güçleri Kobani’nin güney kırsalında DAIŞ çetesine karşı hamle başlattığını açıkladı.

(uş/ad)

ANHA