İletişim | Hakkımızda
ANHA

Özgürlüğün kıyısındaki kent: Rakka

DOSYA

 HABER MERKEZİ – Ortadoğu’da DAIŞ devrini kapatıp  karanlığa son verileceği  kent  olan Rakka’nın özgürleşmesine sayılı güler kaldı.

DAIŞ’in hilafet ilan ettiği Çöl Gelini (Bûka Çolê) olarak da bilinen Rakka özgürlüğe kucak açtı. Bu kentin özgürleştirilmesi Ortadoğu’da DAIŞ karanlık dönemin sonu anlamına geliyor.

Bu özel dosyamızda, Rakka’nın coğrafi, tarihi, ekonomik kaynakları, bölgenin stratejik önemi ve 5 yıllık savaş sürecinde geçirdiği değişim-dönüşümleri ve DAIŞ’dan kurtarılmasının anlamını irdeledik ve bazı tespitlerde bulunduk.reqa-ci-girngiya-reqaye-ye-5

Rakka’nın coğrafi ve demografik yapısı

Doğudan Halep’e 160 km uzaklıkta bulunan kent, Girê Spî’nin güneyinden Hesekê’nin batısına ve Dêra Zor kentinin kuzeybatısına bin 962 km uzanıyor.

Baas rejiminin iktidarı döneminde büyük şehir olarak kabul görüyordu. Girê Spî kenti ve Kobanê’nin bazı köyleri Rakka’ya bağlı idi.

2011 yılında yapılan nüfus sayımına göre kentte 944 bin kişi ikamet ediyordu. Nüfusun çoğunluğu Araplardan oluşmakla beraber Kürtler de azımsanmayacak bir nüfusa sahip. Kentte hakim inanç sünni müslümanlık.

Rakka’da hakim yaşam biçimi aşiret yapılanmasına dayanıyor. Kent nüfusu El-Cês, El-Bo-Seraya, El-Sexane, El-Bo-Esaf, El-Bo-Hemîd, El-Amir Bo-Şeiyan, Evdalê, El-Mûsa El-Zahir, El-Xanim El-Zahir, El-Kewatî, El-Birêc, El-Xûl,  El-Cemase, El-Becrî El-Kerame, El-Şiêb ve El-Kiwêdir aşiretlerinden oluşuyor.

Kürtlerin çoğunluğu El-Rimêla, El-Methene (Kürt mahallesi/El-Endelus), El-Dirêîyê ve tren hattının kuzeyindeki bölgelerde bulunuyor.reqa-ci-girngiya-reqaye-ye-2

Tarihte Rakka

Rakka kentinin tarihi milattan önce 242-244 yıllarına dayanıyor. Bazı kaynaklara göre kent ismini milattan önceki dönemde  kurucusu Kallinikus olarak bilinen Silikus’dan alıyor.

Bazı tarih bilimciler ise Rakk’nın isminin “Req”den geldiğini söylüyor. Req su kaplumbağasına verilen Kürtçe bir addır. Kent Fırat nehrinin doğu yakasında kalıyor ve Fırat nehrinde çok fazla Req (su kaplumbağası) olduğu ve bundan dolayı kente Rakka adı verildiği tahmin ediliyor.639 yılında İslami fetih hareketleri kente ulaşıp buraları ele geçirdikten sonra kentin adını arapça Req olarak bilinen bir taşın ismi verilerek Reqa yapıldı.reqa-ci-girngiya-reqaye-ye

Abbasi halifesi El-Mensûr 772 yılında Rakka yakınlarında Abbasi devletini için yazlık bir başkent yaptırdı ve zamanla başkent Rakka ile birleşti.

Abbasi Halifesi Harûr El-Reşîd 796 ile 808 yılları arasınada Rakka kentini Abbasi devletinin başkenti olarak ilan etti. Dolayısı ile ket bilim ve kültürün merkezi haline geldi. Ancak 1258 yılında Moğolların bölgeye gelmesi ile Rakka günümüzdeki Muslu gibi yıkımla yüzyüze kaldı.Kent bu dönemde viran edildi.

Kentte tarihe şahitlik eden Caber Kalesi , Bab Bexdad,Qesir El-Benat ve Sûrê El-Refîqa gibi bazı yapılar varlığını günümüze kadar taşıdı.reqa-ci-girngiya-reqaye-ye-3

Ekonomik kaynakları

Kentte yaşayan yurttaşları çiftçilik ve hayvancılıkla geçimini sağlıyor.Tarım çoğunlukla Fırat nehri kıyısına yakın alanlarda yaygınlık kazandı. Öte yandan kente 50 km uzaklıktan bulunan Fırat nehri üzerindeki Tebqa barajı da ekonomik hayatın canlı tutulması önemli bir kaynak olarak görülebilir.

2011 sonrası Rakka

Devrimci Örgütlenme

Suriye devriminin  başında Rakka’da yaşayan Kürtler devrimde önemli bir aktör olarak yer almak  için bazı çabalar gösterdi ve akabinde  2013 yılında Cebhet El-Ekrad adlı yapılanmayı kurdular. Yüzlerce Kürt ve Arap genci bu yapılanmaya katıldı.

Tolumsal alanda da bazı çalışmalar yapıldı. Bu kapsamda Kanaat Önderleri Meclisi, Diplomatik İlişkiler Meclisi, Halk Meclisi,Kürt Yüksek Konseyi ve Siyasi Birlik gibi yapılanmalara gidilerek toplumsal örgütleme çalışmaları yürütüldü. Ancak devrim düşmanı çeteler bunun uzun sürmesine izin vermediler.reqa-ci-girngiya-reqaye-ye-8

Karanlık Dönem

Rakka kenti 4 mart 2013 yılında çetelerin eline geçti. Ehrar El-Şam ile Cebhet El-Nusra birlikte kenti işgal ederek bölgeyi talan etmeye ve yurttaşların temel haklarını çiğnemeye başladı. Ancak bu iki çetenin kentteki ömrü çok uzun sürmedi. 2014 yılının ilk ayında DAIŞ çetesi kenti ele geçirdi ve kent İslam Halifeliğinin Başkenti olarak ilan edildi. Kent işgal edildiği günden beri çetelerin zulmü altında inliyor.

DAIŞ işgalinden sonra Rakka’nın dünya ile tüm bağlantıları koptu. Bölgedeki bazı aktivistler bazen çektikleri resimler ile kentin durumuna ilişkin bilgiler aktarıyorlardı. Görüntülerde çetelerin yurttaşları nasıl idam ettikleri ve kenti talan ettikleri görülüyor. Ancak çetelerin yaptıkları barbarlıkları dünyaya aktarabilecek imkanları fazla değildi.reqa-ci-girngiya-reqaye-ye-6

Kente gelen bütün çetelerin ortak özellikleri Kürtlerin Rakka’dan çıkarılmaı ve bölgenin demografisini değiştirme çabası oldu. Önce Ehrar El-Şam ve Cebhet El-Nusra daha sonra ise DAIŞ çetesi Kürtleri bölgeden çıkarmaya çalıştı. Kürtler Rakka’nın asıl yelileri olmadığını ileri sürerek zorla kentten çıkaraya çalıştılar. Katliamlar gerçekleştirerek göçe zorladılar. Şu anda kentte hiçbir Kürt veya  Ermeni bulunmuyor.

Stratejik Kent

Rakka Suriye’de stratejik bir öneme sahip. Rakka Suriye’nin kuzey doğusu ve kuzey batısının tam ortasında yer alıyor.Aynı zamanda  tarım ve Hidroelektirik santrali için önemli olan Fırat nehri kentin yakınından geçiyor. Öte yandan Suriye’nin ve Arabistan’ın en büyük ve önemli barajları burada bulunuyor. Kentin güneybatısında Tebqa askeri hava alanı mevcut. Bu üç özellik kentin bölgedeki coğrafi,ekonomik ve askeri önemini gösteriyor.

Rakka’nın özgürleştirilmesi

Şu anda Rakka DAIŞ’ın hilafetini ilan ettiği başkent olarak biliniyor.Aynı zamanada şehir DAIŞ ‘ın örgütsel ve askeri merkezi olarak biliniyor.Bu yüzden kentin özgrleştirilmesi DAIŞ’ın buradan çıkarılması hilfetin sonu anlamına geliyor. Kentin özgürleştirilmesi DAIŞ karanlık dönemi için sonun başlangıcı anlamına geliyor.Buna paralel olarak şu anda DAIŞ’ın ikinci merkez olarak kullandığı Muslu’da başlatılan özgürleştirme operasyonu sürüyor.

Rakka’nın özgürleşmesi ile DAIŞ 2 bin km’lik bir alanı kaybedecek ve Suriye’deki varlığı sadece Bab ve Dêrzor ile sınırlı kalacak. Musul özgürleştikten sonra DAIŞ Dêrzor’da devrimci güçlerin çemberinde kalacak. Bütün veriler de göteriyor ki ; Rakka’nın özgürleştirilmesinden sonra DAIŞ Ortadoğu’da geri sayıma başlayacak ve kısa zamanda karanlık dönem kapanacak.reqa-ci-girngiya-reqaye-ye-7

(ca)

ANHA