İletişim | Hakkımızda
ANHA

Suriye rejiminin artık Cenevre görüşmelerine ihtiyacı var mı?

ANALİZ

AZİZ KÖYLÜOĞLU

Suriye iç savaşına çözüm bulmak amacıyla BM-Rusya-ABD gözetiminde yapılan Cenevre görüşmelerinin artık çok fazla sayamadığımız görüşmeleri eğer bir erteleme olmasa 13 Nisan’da başlayacak. Diğer tüm görüşmelerde olduğu gibi bu görüşmelerden kimsenin umudu yok. Ama Cenevre görüşmelerinin garantörlüğünü yapan Rusya ve ABD’nin ısrarı görüşmelerin sürdürülmesini sağlıyor. Görüşmelerden de şimdilik ne Rusya’nın ne de ABD’nin çok umutlu olduğu söylenemez. Bunun bir çok nedeni var. Ama bunların başında güncel gelişmelerin görüşmelerin seyrini hızlı biçimde etkilemesinden geliyor. Staffan de Mistura’nın mevcut çabaları bunu engelleyemiyor.

Anlamsızlaşan bir ateşkes hikayesi

Cenevre görüşmelerinin temel dayanağı 27 Şubat’ta ilan edilen “ateşkes”. Ateşkesin geleceği aynı zamanda Cenevre görüşmelerinin geleceğini belirleyecek. Suriye ateşkesinin geleceği, yakın zamanda yaşanan gelişmelere bakılırsa, önemli oranda anlamını yitirmiş durumda. Özellikle Halep ve çevresinde çetelerin saldırıları “ateşkesi” iyicene anlamsızlaştırdı. Suriye rejim güçlerinin yaptıkları açıklamalara bakılırsa yakın zamanda Halep’in çevresinde ve merkezinde ciddi bir saldırı hazırlığı içinde olacak. Böyle bir gelişme ise zaten anlamsızlaşan “ateşkesi” çok daha anlamsız kılacaktır.

İran’ın uzun süredir Halep merkezi ve çevresine bir operasyon yapmak istediği ve Rusya’ya bunu dayattığı biliniyor. Cenevre görüşmelerinin ilk turunun başarısız olmasında Halep’in kuzeyindeki gelişmeler ve Suriye-İran’ın önemli bir bölgeyi çetelerden almasıydı. Bu başarısızlık Rusya ve ABD’nin “ateşkes” formülüyle aşılmıştı. Daha önce bir çok kez belirttiğim gibi “ateşkes” en fazla Suriye rejimine yaradı. Suriye rejimi ateşkesle hem itibarını yenilemek için Tedmur (Palmira) ’u DAIŞ’ın elinden almak için fırsat yakaladı hem de özellikle Şam çevresinde iyicene kendisini kurumlaştırdı. Şam, Hama, Humus bölgesinde “ateşkesin” küçük ihlallerde olsa yürüdü. Bu rejim için önemli bir avantaj yarattı.

Suriye rejimi Cenevre’den ne bekliyor?

Türk-Suud- Katar destekli çetelerin ateşkes buyunca saldırıların merkezinde Kürtler oldu. Suriye rejim güçleriyle olan çatışma olasılıkları azalan gruplar Türk devletinin teşvikiyle özellikle Halep’in Şêx Meqsûd mahallesine ve Şahba köylerine ciddi saldırıları içinde oldular. En son Şêx Meqsûd mahallesinde kimyasal silahlarla saldıran bu çete gruplarının Cenevre görüşmelerinin katılımcıları ve ateşkes kapsamındadırlar. Bununla da sınırlı kalmayan çeteler, bölgedeki silah ve sayılarını artırarak Halep’in güneyinde bulunan bazı yerleşim yerlerini Suriye rejimin güçlerinden aldılar.

Suriye rejiminin Cenevre görüşmelerinden bir beklentisi var mı? Ortaya çıkan tüm veriler Suriye rejimin Cenevre görüşmelerine katılmasının temel nedenini uluslararası kamuoyuna kendisinin çözüm için hazır olduğunun görüntüsü vermek. Önümüzdeki günlerde Parlamento seçimleri yapacak ve yeni bir kabine kurmayı hedefleyen rejimin, meşruluğu biraz artacaktır. Bunun rejime önemli artı puan olduğunu belirtmek gerek. 15 Nisan’da başlaması öngörülen Cenevre görüşmelerine bu artı puan gidecek olan Suriye rejimin masa da eli daha da güçlü olacaktır. Bu artı puanlara rağmen bir iktidar paylaşımını öngören Cenevre görüşmelerinin sürekliliği konusu halen belirsizliğini koruyor.

Cenevre görüşmeleri bir “ateşkes” kazasına uğrayabilir

15 Nisan’da başlayacak Cenevre görüşmelerinin bir “ateşkes” kazasına uğrama olasılığı çok yüksek görünüyor. İran-Suriye rejim güçlerinin Cenevre görüşmelerinin sürdüğü bir zaman “Büyük Halep operasyonunu” başlatma olasılığı yüksek görünüyor. Bu operasyonla derinleşecek çatışmaların şuan bile anlamını yitirmiş “ateşkesin” ortadan kaldıracaktır. Şu gerçeği belirtmek gerek an itibariyle Suriye rejiminin iktidar paylaşımı üzerine şekillenen Cenevre görüşmelerine nede zaten anlamsızlaşan “ateşkese” ihtiyacı var.

Rusya-İran-Suriye rejimi denkleminde bunlar olurken, ABD Türkiye veya Erdoğan’ın hassasiyetleri temelinde Ezaz bölgesinde çete gruplarına hava desteği sağlayarak Suriye denkleminde var olmak istiyor. Fakat son iki gündür ortaya çıktı ki, Türkiye destekli bu çete gruplarının ABD hava desteğine rağmen DAIŞ karşısında başarısız olduğu bir kez daha ortaya çıktı. Türkiye, Demokratik Suriye Güçlerinin DAIŞ’a karşı Şahba bölgesinde ilerlemesine karşı, bu da hem Suriye rejimini hem İran’ın bölgedeki etkinliğini artırıyor.

(u)